ඇළහැර ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය

ඉතිහාසය ඇලහැර

මුල ඓතිහාසික යුගයෙන් ඔබ්බට දිවෙනා දීර්ඝ උරුම කියන්නාවු ඇලහැර,ලෝහ තාක්ෂණයේ හා වාරි  කර්මාන්තයේ නිපුන් ගෝත්‍රික ජනතාවගේ වාස භූමියක්ව පැවති බවට පැහැදිලි සාක්ෂි හඳුනාගත හැකිය.එසේම ඔවුන් අපෙන් ගිලිහී ගිය දියුණු සංස්කෘතියකටද හිමිකරුවෝ වුහ.

අනුරාධපුර කේන්ද්‍ර කොට එක්සේසත් වු ශ්‍රී ලංකාව තුළ ප්‍රධාන පාලන ඒකක තුනක් විය. ත්‍රී සිංහලය නම්වු එය නැවත කුඩා  ඒකක 108 කට බෙදී තිබුණි.මේවා "රටවල්"  ලෙස හැඳින්වු අතර රජරටට අයත්වූ රටවල් 44 න් තෙවැන්න "අලිසාර රට්ඨය" විය.ආලිසාර >ඇළඝර>ඇළහැර ලෙස පරිණාමය විය.බටහිරින් "සුර අම්බවන" රටින්ද වයඹින් "අම්බවන රටින්ද"උතුරින් "ජනපද රටින්ද"මායිම් වූ ආළිසාර රටට ආළ ග්‍රාමයේ (ඇළගොමුවේ) සිට  කෝන්දුරුව (කෝදුරුවාව) දක්වා අඹන් ගඟ දෑල අයත් විය. ආළි ග්‍රාමය ආළිසාර රටේ ප්‍රධාන මුරපොළ විය.විල්ගමුවද (නමලත් දුර)දේවගිරියද,දාස්ගිරියද අතීතයේ ආළිසාර රටට අයත් වු ග්‍රාමයන් විය.මායා රටේ සිට පැරණි පුලනරු(පොලොන්නරුව) දක්වා විහිදී යන ප්‍රධාන මාර්ගයේ ආළිසාර රටට අයත් ස්ථාන නාම කිහිපයක් ඓතිහාසික ග්‍රන්ථයේ සඳහන්වේ.ආළිග්‍රාමය තලාත්ථලකත්ථලි (තලාගොඩ)මිලාන කද්දූර් (හඳුනාගෙන නොමැත) කී රාට්(හීරටිය) උද්ධකුරංගම අධෝකුරංගාම(හඳුනාගෙන නොමැත) හත්තනඛන්ඩ්ඩාලගම (අත්තනකඩවල) ඉන් සමහරකි.

ආළිසාර රටේ ජීවනාලිය  ආළිසාර ඇලයි.ලාංකීය වාරි තාක්ෂණයේ අගනා නිර්මාණයක්වූ එය අනුරාධපුර රාජධානියේ පාලකයෙක්වූ වසභ රජුගේ නිමැවුමක් යැයි කියතත් එහි සැබෑ ආරම්භය එයිනුත් අෑතට දිවයන  බවට සාධක හඳුනාගෙන  තිබේ.ඉන් පසු අවස්ථා කිහිපයකදීම වසභ,මහසෙන්,I අග්බෝ,II අග්බෝ, මහා විජයබාහු සහ පරාක්‍රමබාහු ආදී රජවරුන් විසින් මෙම අගනා වාරි නිර්මාණය සංවර්ධනය කොට  අඹන් ගංගාවෙත් මහා වාලුකා නදියෙත් බටහිර ද්‍රෝනි සශ්‍රීක ගොඩබිම් බවට පරිවර්තනය කොට තිබේ.12 වන සියවසේදි ආළිසාර ඇල හත්තොට අමුණ,ඇලහැර,මින්නේරිය,කවුඩුල්ල,කන්තලේ සිට මුහුද දක්වා කොටස නෞකා ගමනාගමනය සඳහාද යොදාගත් බවට ඉතිහාසය සාක්ෂි දරයි.

 සේවය කල ප්‍රාදේශිය ලේකම්වරුන්